De effectieve aanpak van obesitas


Prof. dr. Liesbeth van Rossum, internist-endocrinoloog - Centrum Gezond Gewicht, Erasmus MC

(Foto door Bart Versteeg)

In de afgelopen decennia is het aantal mensen met overgewicht dramatisch toegenomen. Op dit moment heeft bijna de helft van de Nederlanders overgewicht en 14% heeft obesitas. Een  toegenomen buikomvang wordt vaak gecompliceerd door cardiometabole stoornissen, zoals  diabetes mellitus, verhoogde bloeddruk en te hoog cholesterol, hetgeen kan leiden tot hart-  en vaatziekten. Daarnaast leidt obesitas tot een verhoogd risico op: depressie, psychosociale problemen, gewrichtsklachten, en verschillende vormen van kanker.   De huidige behandelingen zijn vaak weinig effectief en hebben een teleurstellend resultaat. Dit hangt onder meer samen met het feit dat obesitas een complexe en heterogene aandoening is. Voor zorgprofessionals die te maken hebben met mensen met obesitas, is het belangrijk om bij een individu eerst alle factoren in kaart te brengen die hebben geleid tot het overgewicht  en vervolgens gericht een behandeling te starten. Natuurlijk zijn voeding en lichaamsbeweging hierin hoekstenen, maar er zijn nog vele andere factoren die bijdragen tot obesitas. Zo is voedselkeuze niet altijd een bewust proces en spelen meerdere zowel psychologische factoren mee (bijvoorbeeld aangeleerde gewoonten, chronische  stress en slaaptekort). Veelvuldig wordt er schijnbaar onschuldige medicatie gebruikt, die bijvoorbeeld de eetlust kan stimuleren (en sommige specifiek ook de trek in hoogcalorische voeding) en soms negatieve effecten heeft op de verbranding of de spiermassa. Ook zal de genetische aanleg tot het wel of niet ontwikkelen van overgewicht besproken worden, evenals de invloed van hormonale veranderingen of ziekten die de eetlust stimuleren, de verbranding verlagen en/of vetmassa doen toenemen. Een van de vrij recente nieuwe inzichten is de ontdekking van het bruine vet bij de mens. Dit is “gunstig” vetweefsel dat calorieën omzet in warmte en is mede bepalend is voor de verbranding. Middels lichaamsbeweging of blootstelling aan kou kan het bruine vet en daarmee de verbranding gestimuleerd worden.

In deze presentatie zullen verschillende aspecten worden besproken die een nieuw licht werpen op het effectief tegengaan van overgewicht. Aan de hand van  het eetlustregulatiesysteem, de verbranding en andere onverwachte dik makende factoren wordt getoond hoe zorgprofessionals mee kunnen helpen om het lichaamsgewicht van mensen met obesitas gunstig te beïnvloeden.

Referentie: Obesitas in de spreekkamer: van der Valk, 2017 - Eerst diagnostiek en daarna effectieve behandeling. Ned Tijdschr Geneeskd.